Giá vốn bình quân gia quyền là gì và cách tính như thế nào?
Giá vốn bình quân gia quyền (hay bình quân gia quyền liên hoàn sau mỗi lần nhập) là phương pháp định giá hàng tồn kho giúp tính lại giá vốn của một đơn vị sản phẩm mỗi khi nhập thêm lô hàng mới có giá mua khác trước, có tính đến tỷ trọng số lượng của từng đợt. Khi giá nhà cung cấp biến động, cách này cho ra giá vốn và biên lợi nhuận sát thực tế mà không cần tách riêng từng lô trên kệ.
Giá vốn bình quân một đơn vị = (giá trị tồn kho hiện tại + tổng tiền lô mới nhập) ÷ (số lượng hiện tại + số lượng mới nhập). Mỗi phiếu nhập hàng có giá mua sẽ tự động cập nhật lại giá vốn trung bình.
Công thức và cách cập nhật giá vốn khi nhập hàng
Mỗi khi bạn lưu hóa đơn mua hàng hoặc phiếu nhập kho có đơn giá, hệ thống lấy tổng giá trị của số hàng đang còn trong kho cộng với tổng tiền của đợt nhập mới, rồi chia cho tổng số lượng sau khi nhập. Khi bán hàng ra, giá vốn đơn vị không thay đổi mà chỉ trừ bớt số lượng tồn theo mức giá vốn bình quân hiện hành.
Để phép tính chuẩn xác, mọi lần nhập phải dùng chung đơn vị tính và tính theo giá mua ròng (sau chiết khấu mua hàng, chưa gồm thuế được khấu trừ) quy đổi về đồng tiền của doanh nghiệp.
- Giá trị tồn kho hiện tại: số lượng đang có trong kho × giá vốn bình quân gia quyền trước đó
- Tổng tiền lô mới nhập: số lượng mới mua × đơn giá mua ròng mới
- Giá vốn đơn vị mới: (giá trị tồn hiện tại + tiền lô mới nhập) ÷ (số lượng hiện tại + số lượng mới)
Khác biệt giữa bình quân gia quyền và trung bình cộng đơn giản
Trung bình cộng đơn giản chỉ lấy hai mức giá cộng lại chia đôi mà bỏ qua việc mỗi đợt mua bao nhiêu cái. Ngược lại, bình quân gia quyền tính theo số lượng thực nhập, nên một lô hàng lớn nhập lúc giá cao sẽ kéo giá vốn lên nhiều hơn hẳn so với việc mua lẻ vài món.
Nếu trong kho có 10 cái giá 100 và bạn nhập thêm 30 cái giá 140, trung bình cộng đơn giản sẽ báo sai là 120. Bình quân gia quyền tính đúng (1.000 + 4.200) ÷ 40 = 130 mỗi cái, giúp bạn không bị hớ khi đặt giá bán.
GiroPS áp dụng giá vốn bình quân gia quyền như thế nào?
GiroPS sử dụng phương pháp giá vốn bình quân gia quyền để tính giá trị tồn kho trong Báo cáo tồn kho và giá vốn hàng bán trong báo cáo Lãi Lỗ (không dùng phương pháp nhập trước xuất trước FIFO). Mỗi hóa đơn mua hàng sẽ tự động cập nhật giá vốn trung bình của sản phẩm.
Tổng giá trị tồn kho hiển thị trên tổng quan kinh doanh và báo cáo kho được tính từ số lượng dương của các mặt hàng có theo dõi kho nhân với giá vốn bình quân hiện tại.
Tình huống thực tế
Ví dụ: hai đợt nhập hàng với hai mức giá khác nhau
Một cửa hàng kim khí đang có 10 bộ mũi khoan nhập với giá 100 mỗi bộ (giá trị tồn hiện tại = 10 × 100 = 1.000). Sau khi nhà cung cấp tăng giá, cửa hàng nhập thêm 10 bộ với giá 140 mỗi bộ (tiền nhập mới = 10 × 140 = 1.400). Tổng giá trị kho lúc này là 1.000 + 1.400 = 2.400 cho tổng cộng 10 + 10 = 20 bộ, suy ra giá vốn bình quân gia quyền là 2.400 ÷ 20 = 120 mỗi bộ. Nếu đợt thứ hai cửa hàng nhập 30 bộ giá 140 (4.200), giá vốn bình quân sẽ là 5.200 ÷ 40 = 130 mỗi bộ.
Câu hỏi thường gặp
Khi xuất bán hàng thì giá vốn bình quân có thay đổi không?
Không. Giao dịch bán hàng chỉ xuất kho theo mức giá vốn bình quân đang có để tính lãi gộp của đơn đó, còn giá vốn đơn vị của số hàng còn lại trên kệ giữ nguyên cho đến lần nhập hàng tiếp theo.
Vì sao cửa hàng nhỏ nên dùng bình quân gia quyền thay vì FIFO?
Trong buôn bán hằng ngày, các sản phẩm cùng mã được xếp chung trên một kệ và không ai phân biệt món vừa lấy cho khách thuộc hóa đơn nhập tuần trước hay tháng trước. Bình quân gia quyền vừa gọn nhẹ vừa phản ánh đúng chi phí.
Điều gì xảy ra nếu tôi nhập thêm tồn kho mà quên điền giá mua?
Nhập kho không có giá mua sẽ làm thiếu dữ liệu định giá kho và làm lệch số liệu lợi nhuận. Hãy luôn điền đầy đủ đơn giá mua trên hóa đơn nhập để báo cáo tồn kho và báo cáo Lãi Lỗ chính xác.