Lợi nhuận gộp là gì và cách tính như thế nào?
Lợi nhuận gộp (hay lãi gộp) là số tiền còn lại từ doanh thu bán hàng thuần chưa bao gồm thuế sau khi chỉ trừ đi chi phí trực tiếp để mua vào hoặc sản xuất ra chính những mặt hàng đã bán (giá vốn hàng bán). Đây là chốt chặn sinh lời đầu tiên cho biết cửa hàng tạo ra bao nhiêu tiền để trang trải tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên và các chi phí vận hành cố định khác.
Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần − Giá vốn hàng bán (COGS). Được tính bằng số tiền cụ thể (chứ không phải tỷ lệ phần trăm), chỉ số này đo lường khoản lãi thương mại trực tiếp trước khi trừ các chi phí hoạt động như tiền thuê nhà, lương và điện nước để ra lợi nhuận ròng.
Công thức tính lợi nhuận gộp và 3 thành phần cốt lõi
Để tính lợi nhuận gộp chính xác, cả doanh thu bán hàng lẫn chi phí hàng hóa đều phải lấy theo số tiền chưa bao gồm thuế GTGT (VAT). Đồng thời, bạn cần trừ các khoản chiết khấu dòng, chiết khấu hóa đơn và hàng bán bị trả lại khỏi tổng doanh thu để có được doanh thu thuần thực tế.
Nguyên tắc quan trọng: bạn chỉ trừ giá vốn bình quân gia quyền của những đơn vị hàng hóa **thực sự đã bán ra** trong kỳ, chứ không phải trừ tổng số tiền nhập kho của toàn bộ hóa đơn mua hàng trong tháng đó.
- Doanh thu thuần: Tổng tiền bán hàng chưa thuế sau khi đã trừ chiết khấu thương mại và hàng trả lại.
- Giá vốn hàng bán (COGS): Tổng chi phí mua vào bình quân gia quyền của riêng những sản phẩm đã xuất bán trong kỳ.
- Số tiền lợi nhuận gộp: Khoản lãi gộp bằng tiền còn lại khi lấy doanh thu thuần trừ đi giá vốn hàng bán.
Phân biệt doanh thu, lợi nhuận gộp, lợi nhuận ròng và biên lợi nhuận gộp
Doanh thu chỉ là tổng số tiền ghi trên hóa đơn bán ra; doanh thu cao chưa chắc đã có lãi nếu giá vốn nhập hàng chiếm gần hết giá bán. Lợi nhuận gộp là phần tiền còn lại sau khi trả tiền vốn của món hàng đã bán. Khi lấy lợi nhuận gộp trừ tiếp toàn bộ chi phí vận hành (thuê mặt bằng, lương nhân viên, điện nước, vận chuyển), bạn mới có **lợi nhuận ròng** (lãi ròng).
Ngoài ra, cần phân biệt **lợi nhuận gộp** là một con số bằng tiền (ví dụ: 65.000), còn **biên lợi nhuận gộp** biểu thị chính con số đó dưới dạng tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thuần (ví dụ: 32,5%).
Theo dõi lợi nhuận gộp và hiệu quả từng mặt hàng trong GiroPS
Đối với sản phẩm có theo dõi tồn kho, GiroPS tự động cập nhật giá vốn bình quân gia quyền mỗi khi bạn ghi nhận hóa đơn mua hàng mới. Trên màn hình **Phân tích Bán hàng** và **Báo cáo Lãi Lỗ**, bạn xem được ngay doanh thu thuần chưa thuế, giá vốn hàng bán và số tiền lợi nhuận gộp chính xác theo bất kỳ khoảng thời gian nào.
Khi bạn ghi chép đầy đủ các khoản chi phí vận hành hàng ngày theo hạng mục chi, báo cáo Lãi Lỗ sẽ khấu trừ các chi phí này khỏi lợi nhuận gộp để hiển thị lợi nhuận ròng thực tế. Bạn cũng có thể dùng hai công cụ miễn phí `profit-margin-calculator` và `break-even-calculator` trên trang web để tính nhanh giá bán mục tiêu và điểm hòa vốn.
Tình huống thực tế
Ví dụ bằng số: tính lợi nhuận gộp và lợi nhuận ròng trong tháng
Một cửa hàng kim khí đạt tổng doanh số bán ra chưa thuế là 220.000 trong một tháng. Sau khi trừ 20.000 tiền chiết khấu khuyến mãi và hàng khách trả lại, Doanh thu thuần còn 200.000. Giá vốn bình quân gia quyền (COGS) của các mặt hàng đã bán trong tháng đó là 135.000. Như vậy, Lợi nhuận gộp trong tháng của cửa hàng là 200.000 − 135.000 = 65.000 (tương ứng biên lợi nhuận gộp 32,5%). Từ 65.000 lãi gộp này, chủ tiệm chi 40.000 cho tiền thuê mặt bằng, lương và hóa đơn tiện ích, cuối cùng còn lại 25.000 lợi nhuận ròng.
Câu hỏi thường gặp
Hàng đã nhập về nhưng chưa bán được nằm trong kho có làm giảm lợi nhuận gộp không?
Không. Khi hàng hóa vẫn nằm trên kệ, giá trị của chúng được tính là tài sản tồn kho; chi phí mua hàng chỉ đi vào công thức lợi nhuận gộp (dưới dạng giá vốn hàng bán) ngay tại thời điểm sản phẩm được bán ra, dù tồn kho nhiều vẫn làm đọng vốn tiền mặt.
Vì sao cửa hàng có lợi nhuận gộp cao nhưng cuối tháng vẫn bị lỗ?
Vì lợi nhuận gộp mới chỉ bù đắp chi phí mua chính món hàng đã bán. Nếu tổng chi phí vận hành cố định như thuê mặt bằng, lương nhân sự và điện nước lớn hơn số lợi nhuận gộp kiếm được trong tháng, kết quả cuối cùng sẽ là lỗ ròng.
Đâu là cách thiết thực nhất để tăng lợi nhuận gộp cho cửa hàng?
Kiểm soát chặt các khoản giảm giá tùy tiện, đàm phán giá nhập tốt hơn với nhà cung cấp, giảm thất thoát hoặc hư hỏng trong kho và đẩy mạnh bán các mặt hàng có biên lợi nhuận cao.