Tỷ lệ cộng thêm trên giá vốn (Markup): công thức và quy đổi sang biên lợi nhuận
Tỷ lệ cộng thêm trên giá vốn (thường gọi ngắn gọn là markup) cho biết doanh nghiệp cộng thêm bao nhiêu phần trăm lợi nhuận trực tiếp lên trên giá vốn nhập hàng để tạo ra giá bán. Các cửa hàng bán lẻ và đại lý bán sỉ rất chuộng dùng markup để lập bảng giá nhanh, nhưng nếu đánh đồng markup với biên lợi nhuận gộp thì rất dễ bị lỗ khi chiết khấu.
Markup = ((Giá bán thuần − Giá vốn) ÷ Giá vốn) × 100. Nếu mặt hàng có giá vốn 80 chưa thuế và bạn cộng thêm 25% markup, bạn cộng thêm 20 để bán ra giá 100; mức markup 25% này tương ứng với biên lợi nhuận gộp 20%.
Công thức tính markup và cách xác định giá bán
Mọi phép tính markup đều lấy giá vốn nhập hàng chưa bao gồm thuế làm mẫu số. Vì giá nhập từ nhà cung cấp thường thay đổi giữa các đợt lấy hàng, việc tính markup dựa trên giá vốn bình quân gia quyền sẽ giúp cửa hàng tránh định giá sai khi kho còn trộn lẫn hàng cũ và hàng mới.
Khi đã nắm được giá vốn đơn vị và tỷ lệ phần trăm markup mong muốn, bạn có thể tính ngay giá bán thuần theo ba công thức cơ bản sau:
- Lợi nhuận gộp mỗi đơn vị: Giá bán thuần chưa thuế trừ đi giá vốn bình quân gia quyền
- Tỷ lệ Markup (%): Lợi nhuận gộp chia cho giá vốn nhập hàng, sau đó nhân với 100
- Công thức giá bán: Giá vốn × (1 + Markup ở dạng số thập phân) để ra ngay mức giá niêm yết mục tiêu
Sự khác biệt và công thức quy đổi giữa markup và biên lợi nhuận gộp
Trong khi markup chia tiền lãi cho giá vốn mua vào, thì biên lợi nhuận gộp lại chia chính số tiền lãi đó cho giá bán cuối cùng. Do đó, ở mọi giao dịch có lãi, con số phần trăm markup luôn lớn hơn phần trăm biên lợi nhuận gộp. Công thức quy đổi hai chiều là: Biên lợi nhuận = Markup ÷ (1 + Markup) và Markup = Biên lợi nhuận ÷ (1 − Biên lợi nhuận).
Ví dụ, sản phẩm có giá vốn 80 cộng thêm 25% markup (0,25) sẽ có giá bán 100, và biên lợi nhuận gộp đạt 0,25 ÷ (1 + 0,25) = 20%. Nếu người bán nhầm lẫn rằng mình có 25% biên lợi nhuận rồi giảm giá 25% trên mức giá 100, khách chỉ trả 75 và cửa hàng chịu lỗ 5 trên mỗi món hàng.
Quản lý giá vốn bình quân và định giá bán trong GiroPS
GiroPS tự động tính toán lại giá vốn bình quân gia quyền cho các mặt hàng có quản lý tồn kho mỗi khi bạn lưu hóa đơn mua hàng. Nhờ vậy, bạn luôn nhìn thấy giá vốn thực tế trên thẻ sản phẩm để cộng tỷ lệ markup hợp lý, đồng thời kiểm tra được biên lợi nhuận thực đạt trong báo cáo Phân tích bán hàng.
Để quy đổi nhanh giữa markup và biên lợi nhuận gộp hoặc thử nghiệm mức chiết khấu trước khi báo giá, bạn có thể mở công cụ miễn phí `profit-margin-calculator` trên website. Bên cạnh đó, thiết lập phân quyền vai trò cho phép ẩn giá mua đối với nhân viên bán hàng để bảo vệ bí mật giá vốn.
Tình huống thực tế
Ví dụ bằng số: định giá sản phẩm với mức markup 50%
Một cửa hàng phụ tùng ô tô nhập lọc gió với giá vốn bình quân gia quyền là 120 chưa thuế và áp dụng mức cộng thêm (markup) 50%. Phần lãi gộp cộng thêm là 120 × 0,50 = 60, đưa giá bán thuần lên 120 + 60 = 180. Áp dụng công thức quy đổi, mức markup 50% này mang lại biên lợi nhuận gộp tính trên doanh thu là 0,50 ÷ (1 + 0,50) = 33,33% (tức 60 ÷ 180 = 33,33%).
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ markup có thể vượt quá 100% không?
Có. Khi bạn bán sản phẩm với giá gấp đôi giá vốn thì markup là 100%, và gấp ba giá vốn thì markup là 200%. Ngược lại, biên lợi nhuận gộp tính trên giá bán không bao giờ chạm tới 100% khi giá vốn lớn hơn 0; mức markup 100% tương đương đúng 50% biên lợi nhuận gộp.
Nên dùng markup hay biên lợi nhuận gộp trong kinh doanh?
Markup rất tiện lợi để tính nhanh giá bán lẻ từ hóa đơn nhập hàng của nhà cung cấp, còn biên lợi nhuận gộp lại cần thiết để biết bao nhiêu phần trăm doanh thu giữ lại được nhằm chi trả chi phí cố định và giới hạn mức giảm giá.
Cần cộng markup bao nhiêu phần trăm để đạt biên lợi nhuận gộp 30%?
Hãy dùng công thức Markup = Biên lợi nhuận ÷ (1 − Biên lợi nhuận). Phép tính 0,30 ÷ (1 − 0,30) = 0,30 ÷ 0,70 cho kết quả 0,4286; nghĩa là bạn cần cộng thêm 42,86% trên giá vốn để thu về 30% biên lợi nhuận gộp.