Điểm hòa vốn (Break-even point): công thức tính và ví dụ minh họa
Điểm hòa vốn (trong tiếng Anh là Break-even point — BEP) là ngưỡng bán hàng chính xác — tính theo số lượng sản phẩm hoặc tổng doanh thu — tại đó tổng thu nhập vừa đủ bù đắp toàn bộ chi phí cố định và chi phí biến đổi, tức doanh nghiệp chưa có lãi nhưng cũng không còn lỗ. Nắm rõ con số này giúp chủ cửa hàng biết mỗi tháng cần bán tối thiểu bao nhiêu để bắt đầu sinh lời thực sự.
Sản lượng hòa vốn = Tổng chi phí cố định ÷ (Giá bán mỗi đơn vị − Chi phí biến đổi mỗi đơn vị). Nếu chi phí cố định hàng tháng là 12.000 và bạn bán sản phẩm giá 50 với chi phí biến đổi là 30, mỗi sản phẩm đóng góp 20 và cửa hàng hòa vốn ở mức 600 sản phẩm (doanh thu 30.000).
Công thức điểm hòa vốn và số dư đảm phí đơn vị
Phân tích điểm hòa vốn chia chi phí kinh doanh thành hai nhóm: chi phí cố định (định phí vẫn phải trả đều đặn dù không bán được hàng) và chi phí biến đổi (biến phí tăng theo từng đơn vị hàng bán ra). Mỗi sản phẩm bán được trước hết sẽ tự trang trải phần biến phí trực tiếp của chính nó; phần tiền dôi ra gọi là lãi trên biến phí (số dư đảm phí đơn vị) dùng để gom lại trả cho quỹ chi phí cố định trong tháng.
Mọi mức giá bán và chi phí trong công thức đều tính theo giá thuần chưa gồm thuế gián thu. Ba thành phần chính bao gồm:
- Chi phí cố định (định phí): Các khoản chi định kỳ như tiền thuê mặt bằng, lương cứng nhân viên, internet và điện nước cơ bản
- Chi phí biến đổi mỗi đơn vị (biến phí): Chi phí phát sinh trực tiếp khi bán 1 sản phẩm như giá vốn bình quân, bao bì, vận chuyển
- Số dư đảm phí đơn vị: Giá bán thuần trừ đi chi phí biến đổi đơn vị — phần lãi gộp đóng góp vào việc bù đắp chi phí cố định
Tính điểm hòa vốn theo sản lượng và theo doanh thu
Với cửa hàng kinh doanh một mặt hàng chủ lực, lấy tổng chi phí cố định chia cho số dư đảm phí đơn vị sẽ ra ngay số lượng sản phẩm tối thiểu cần bán. Đối với cửa hàng tạp hóa, kim khí hay shop thời trang có hàng trăm mã hàng khác nhau, bạn lấy tổng chi phí cố định chia cho biên lợi nhuận gộp bình quân (dưới dạng số thập phân) để tìm ra mức doanh thu hòa vốn tối thiểu.
Khi doanh số còn nằm dưới điểm hòa vốn, cửa hàng vẫn đang chịu lỗ trong kỳ; ngay khi vượt qua mốc này, toàn bộ số dư đảm phí của mỗi sản phẩm bán thêm sẽ chuyển thẳng thành lợi nhuận ròng. Nhờ đó bạn dễ dàng cân nhắc trước khi giảm giá khuyến mãi hoặc thuê mặt bằng lớn hơn.
Theo dõi khoản mục chi phí và điểm hòa vốn trong GiroPS
Khi bạn ghi nhận các khoản chi trong GiroPS theo từng khoản mục tài khoản rõ ràng (như tiền thuê nhà, lương nhân viên, điện nước), bạn luôn nắm chính xác tổng chi phí cố định hàng tháng. Báo cáo Lãi & Lỗ sau đó kết hợp doanh thu thuần, giá vốn bình quân gia quyền của hàng đã bán và chi phí hoạt động để cho biết cửa hàng đã vượt qua điểm hòa vốn trong kỳ hay chưa.
Để thử nghiệm nhanh các kịch bản giá bán, giá vốn hoặc chi phí cố định khác nhau, bạn có thể sử dụng công cụ trực tuyến miễn phí `break-even-calculator` trên trang web của chúng tôi.
Tình huống thực tế
Ví dụ bằng số: tính sản lượng và doanh thu hòa vốn tháng
Một cửa hàng có tổng chi phí cố định hàng tháng là 12.000 gồm tiền thuê mặt bằng, lương và hóa đơn dịch vụ. Cửa hàng bán một mặt hàng với giá 50 chưa thuế, trong đó chi phí biến đổi đơn vị (giá vốn bình quân cộng bao bì) là 30. Số dư đảm phí mỗi đơn vị là 50 − 30 = 20. Sản lượng hòa vốn là 12.000 ÷ 20 = 600 sản phẩm, tương ứng doanh thu hòa vốn 600 × 50 = 30.000 (hoặc tính theo biên lợi nhuận gộp 40%: 12.000 ÷ 0,40 = 30.000). Từ sản phẩm thứ 601 trở đi, mỗi chiếc bán ra mang về 20 lợi nhuận ròng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để hạ thấp điểm hòa vốn cho cửa hàng?
Có ba cách trực tiếp: cắt giảm các khoản chi phí cố định hàng tháng, đàm phán giá nhập hoặc bao bì tốt hơn để giảm chi phí biến đổi đơn vị, hoặc tăng giá bán để nâng cao số dư đảm phí trên mỗi sản phẩm.
Chương trình giảm giá ảnh hưởng thế nào đến điểm hòa vốn?
Giảm giá bán sẽ làm co hẹp trực tiếp số dư đảm phí đơn vị, buộc bạn phải bán nhiều hàng hơn mới đủ bù chi phí. Trong ví dụ trên, nếu giảm giá 10% (giá từ 50 xuống 45), phần đóng góp giảm từ 20 xuống 15 và sản lượng hòa vốn tăng vọt từ 600 lên 800 sản phẩm.
Làm sao tính doanh thu hòa vốn khi bán nhiều mặt hàng khác nhau?
Hãy lấy tổng chi phí cố định chia cho tỷ lệ biên lợi nhuận gộp bình quân của cửa hàng (dạng số thập phân). Với 12.000 chi phí cố định và biên lợi nhuận gộp bình quân 40% (0,40), doanh thu hòa vốn của bạn là 12.000 ÷ 0,40 = 30.000.