Wat is de gewogen gemiddelde kostprijs en hoe berekent u die?
De gewogen gemiddelde kostprijs (ook wel gemiddelde inkoopprijs of GIP genoemd) is een methode voor voorraadwaardering waarbij de kostprijs per stuk na elke nieuwe inkoop opnieuw wordt berekend op basis van de ingekochte aantallen. Wanneer inkoopprijzen schommelen, geeft dit een eerlijke kostprijs en winstmarge zonder dat u elke partij apart hoeft te volgen.
Gewogen gemiddelde kostprijs = (huidige voorraadwaarde + nieuw inkoopbedrag) ÷ (huidige voorraad + nieuw ingekochte hoeveelheid). Elke geboekte inkoop met prijs werkt het lopende gemiddelde per eenheid bij.
De formule en hoe elke inkoop de kostprijs bijwerkt
Telkens wanneer u een inkoopfactuur of een voorraadbijschrijving met inkoopprijs boekt, telt u het totaalbedrag van de nieuwe levering op bij de waarde van de al aanwezige voorraad en deelt u die som door het nieuwe totale aantal. Een verkoop verandert de kostprijs per stuk niet, maar boekt stuks af tegen het huidige gemiddelde.
Voor een zuivere berekening moeten alle inkopen in dezelfde eenheid en tegen nettokostprijs (na korting en exclusief verrekenbare btw) in de bedrijfsvaluta worden geregistreerd.
- Huidige voorraadwaarde: aanwezig aantal op voorraad × vorige gewogen gemiddelde kostprijs
- Nieuw inkoopbedrag: nieuw ingekocht aantal × nieuwe netto inkoopprijs per eenheid
- Nieuwe kostprijs per stuk: (huidige voorraadwaarde + nieuw inkoopbedrag) ÷ (huidig aantal + nieuw aantal)
Verschil tussen gewogen gemiddelde en enkelvoudig gemiddelde
Een gewoon gemiddelde telt twee prijzen bij elkaar op en deelt door twee, ongeacht hoeveel stuks u tegen elke prijs hebt gekocht. De gewogen gemiddelde kostprijs weegt de aantallen mee, zodat een grote bestelling tegen een hogere prijs zwaarder meetelt dan een kleine nabestelling.
Hebt u 10 stuks van 100 op voorraad en koopt u er 30 bij voor 140 per stuk, dan zegt een simpel gemiddelde ten onrechte 120. Het gewogen gemiddelde berekent (1.000 + 4.200) ÷ 40 = 130 per stuk, zodat u uw verkoopprijs niet te laag instelt.
Hoe GiroPS de gewogen gemiddelde kostprijs gebruikt
GiroPS gebruikt de gewogen gemiddelde kostprijs voor zowel de voorraadwaarde als de kostprijs van de omzet in het Winst- en Verliesrapport (FIFO wordt niet gebruikt). Elke inkoopfactuur werkt de gemiddelde kostprijs van het artikel automatisch bij.
De voorraadwaarde in het voorraadrapport en het bedrijfsoverzicht is gebaseerd op het positieve aantal van voorraadartikelen vermenigvuldigd met hun actuele gewogen gemiddelde kostprijs.
Praktijkvoorbeeld
Voorbeeld: twee inkopen tegen verschillende prijzen
Een ijzerwarenwinkel heeft 10 borensets op voorraad die voor 100 per stuk zijn ingekocht (huidige waarde = 10 × 100 = 1.000). Na een prijsverhoging koopt de winkel nog 10 sets in voor 140 per stuk (nieuwe inkoop = 10 × 140 = 1.400). De totale voorraadwaarde is nu 1.000 + 1.400 = 2.400 verdeeld over 10 + 10 = 20 sets, dus de gewogen gemiddelde kostprijs wordt 2.400 ÷ 20 = 120 per set. Waren er bij de tweede bestelling 30 sets van 140 gekocht (4.200), dan zou de kostprijs 5.200 ÷ 40 = 130 per set zijn.
Veelgestelde vragen
Verandert de gewogen gemiddelde kostprijs wanneer ik iets verkoop?
Nee. Een verkoop boekt de verkochte stuks af tegen de geldende gemiddelde kostprijs om de brutowinst te bepalen; de kostprijs per stuk van de resterende voorraad wijzigt pas bij een volgende inkoop.
Waarom gewogen gemiddelde kostprijs in plaats van FIFO?
In een winkel of magazijn liggen identieke artikelen door elkaar op hetzelfde schap en houdt niemand bij uit welke zending een specifiek exemplaar komt. Het gewogen gemiddelde biedt nauwkeurige cijfers zonder partijadministratie.
Wat gebeurt er als ik voorraad toevoeg zonder inkoopprijs?
Voorraadbijschrijvingen zonder prijs laten de waardering onvolledig en geven een vertekend winstbeeld. Vul daarom bij elke inkoop de kostprijs in voor betrouwbare voorraad- en winstcijfers.