Próg rentowności (Punkt krytyczny): wzór, marża pokrycia i przykład
Próg rentowności (nazywany również punktem krytycznym lub z angielskiego break-even point — BEP) określa taką wielkość sprzedaży w sztukach lub w wartości przychodu, przy której wpływy ze sprzedaży dokładnie pokrywają wszystkie koszty stałe oraz zmienne firmy. Wyznaczenie tego punktu pokazuje właścicielowi, ile minimum musi sprzedać w miesiącu, aby wyjść na zero i zacząć generować zysk.
Próg rentowności (ilościowy) = Koszty stałe ÷ (Cena sprzedaży netto − Jednostkowy koszt zmienny). Przy kosztach stałych 12 000 miesięcznie, cenie 50 i koszcie zmiennym 30 każda sztuka daje 20 marży pokrycia, więc firma wychodzi na zero przy sprzedaży 600 sztuk (30 000 obrotu).
Wzór na próg rentowności i jednostkowa marża pokrycia
Analiza progu rentowności dzieli wydatki przedsiębiorstwa na koszty stałe (ponoszone niezależnie od tego, czy cokolwiek sprzedano) oraz koszty zmienne (rosnące wraz z każdą sprzedaną sztuką). Każda transakcja opłaca najpierw swój bezpośredni koszt zakupu towaru, a pozostała nadwyżka — czyli jednostkowa marża pokrycia — spłaca pulę kosztów stałych danego okresu.
Do obliczeń przyjmuje się kwoty netto bez podatku VAT. Wzór opiera się na trzech wartościach:
- Koszty stałe: Regularne opłaty niezależne od obrotu, np. czynsz za lokal, stałe pensje, księgowość i ubezpieczenia
- Jednostkowy koszt zmienny: Koszt powstający przy sprzedaży jednej sztuki, głównie średni koszt zakupu i opakowanie
- Jednostkowa marża pokrycia: Cena sprzedaży netto minus jednostkowy koszt zmienny, przeznaczona na pokrycie kosztów stałych
Ilościowy i wartościowy próg rentowności w praktyce
Gdy firma oferuje jeden główny produkt, podzielenie kosztów stałych przez jednostkową marżę pokrycia od razu wskazuje wymaganą liczbę sprzedanych sztuk. W sklepach wielobranżowych, hurtowniach czy butikach z setkami towarów dzieli się natomiast koszty stałe przez średnią marżę brutto (zapisaną jako ułamek dziesiętny), otrzymując minimalny przychód potrzebny do wyjścia na zero.
Dopóki sprzedaż nie osiągnie progu rentowności, firma notuje stratę; po przekroczeniu tego progu cała marża pokrycia z każdej kolejnej sztuki staje się czystym zyskiem operacyjnym. Pozwala to bezpiecznie ocenić skutki podwyżki czynszu lub planowanej promocji.
Śledzenie kosztów stałych i rentowności w GiroPS
Rejestrując w GiroPS wydatki z podziałem na pozycje konta (czynsz, wynagrodzenia, media), dokładnie wiesz, ile wynoszą Twoje miesięczne koszty stałe. Zestawienie Zysków i Strat łączy przychody netto, średni ważony koszt sprzedanych towarów oraz koszty działalności, pokazując od razu, czy firma przekroczyła próg rentowności w wybranym okresie.
Aby błyskawicznie przetestować różne warianty cen, kosztów zakupu lub kosztów stałych, skorzystaj z naszego darmowego narzędzia online `break-even-calculator`.
Praktyczny przykład
Przykład liczbowy: miesięczny próg rentowności w sztukach i obrocie
Sklep ponosi miesięczne koszty stałe w wysokości 12 000 (czynsz, płace i rachunki). Sprzedaje produkt za 50 netto, którego jednostkowy koszt zmienny (średni koszt zakupu plus opakowanie) wynosi 30 netto. Jednostkowa marża pokrycia to 50 − 30 = 20. Ilościowy próg rentowności wynosi 12 000 ÷ 20 = 600 sztuk, co odpowiada obrotowi 600 × 50 = 30 000 netto (lub 12 000 ÷ 0,40 marży brutto = 30 000). Sprzedaż 600 sztuk pokrywa wszystkie koszty, a każda sztuka od 601. wzwyż przynosi 20 czystego zysku.
Często zadawane pytania
Jak obniżyć próg rentowności w małej firmie?
Można zadziałać na trzy sposoby: ograniczyć miesięczne koszty stałe, wynegocjować lepsze ceny u dostawców w celu obniżenia jednostkowego kosztu zmiennego albo podnieść cenę sprzedaży, zwiększając marżę pokrycia na sztuce.
Jak udzielenie rabatu wpływa na próg rentowności?
Rabat bezpośrednio pomniejsza jednostkową marżę pokrycia i zmusza do sprzedaży większej liczby sztuk. W powyższym przykładzie rabat 10% obniża cenę z 50 do 45, zmniejsza marżę pokrycia z 20 do 15 i podnosi próg rentowności z 600 aż do 800 sztuk.
Jak policzyć wartościowy próg rentowności przy wielu towarach?
Podziel sumę kosztów stałych przez średnią marżę brutto firmy wyrażoną w ułamku dziesiętnym. Przy kosztach stałych 12 000 i średniej marży brutto 40% (0,40) wymagany obrót na wyjście na zero wynosi 12 000 ÷ 0,40 = 30 000.