Kaç satarsam kâra geçerim? Başabaş noktası hesaplama
Kira, maaş, faturalar gibi sabit giderlerinizi, ürünü kaça sattığınızı ve size kaça mal olduğunu girin. Araç, masraflarınızı çıkarıp kâra geçmek için kaç adet satmanız ve ne kadar ciro yapmanız gerektiğini gösterir. Muhasebede bu sınıra başabaş noktası denir.
Hesaplayıcı
Kira, maaş, abonelikler: satışla değişmeyen giderler.
Alış fiyatı + her satışta ödediğiniz ambalaj, POS komisyonu gibi masraflar.
Sonuç
- Kâra geçmek için satış (adet)
- Kâra geçmek için ciro
- Her satıştan kalan
- Satıştan kalan pay
Hesaplama tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz sayılar hiçbir yere gönderilmez.
Kâra geçmek için gereken satış = sabit giderler ÷ (satış fiyatı − ürün başına maliyet). Buna başabaş noktası denir. Sabit gideriniz 12.000, fiyatınız 50, maliyetiniz 30 ise her satıştan 20 kalır; 600 adet, yani 30.000'lik satıştan sonra kâra geçersiniz.
Başabaş noktası size ne söyler?
Sattığınız her ürün, kendi değişken maliyetinden sonra geride bir pay bırakır. Bu pay, yani katkı payı, önce kirayı, maaşları ve diğer sabit giderleri karşılamak zorundadır. Başabaş noktası, katkı paylarının toplamının sabit giderlere tam eşit olduğu andır: ne zarar ne kâr vardır. Bundan sonraki her satışın katkı payı doğrudan kâra yazılır.
Araç üç basit formül kullanır:
- Birim katkı payı = satış fiyatı − birim değişken maliyet
- Başabaş adedi = sabit giderler ÷ birim katkı payı (yukarı yuvarlanır)
- Başabaş cirosu = sabit giderler ÷ (katkı payı ÷ fiyat)
Giderleri sabit ve değişken diye ayırmak
Sonuç, giderleri ne kadar doğru ayırdığınıza bağlıdır. Her gider için tek bir soru sorun: bir ürün daha sattığımda bu gider artıyor mu? Artıyorsa değişkendir. 10 da satsanız 1.000 de satsanız ödüyorsanız o dönem için sabittir.
Bir dükkân ya da toptancı için tipik örnekler:
| Gider | Türü | Neden |
|---|---|---|
| Kira, elektrik, su | Sabit | Satış olsa da olmasa da her ay ödenir |
| Personel maaşları | Sabit | Genelde her ay aynıdır |
| Malın alış maliyeti | Değişken | Satılan her ürün önce alınır |
| Ambalaj ve POS komisyonu | Değişken | Her satışta ödenir |
Sonucu karar vermek için kullanın
Başabaş adedini gerçekte sattığınızla karşılaştırın. Ayda 700 adet satıyor ve 600'de başabaşa geliyorsanız aradaki 100 adet güvenlik payınızdır. 550 satıyorsanız giderleri karşılamaya ne kadar uzak olduğunuzu tam olarak bilirsiniz.
Sonra “ya şöyle olursa” rakamlarını deneyin. Fiyatı 50'den 55'e çıkarmak katkı payını 25'e yükseltir ve başabaş noktasını 600'den 480 adede indirir. Aynı malı 30 yerine 28'e almak da işe yarar. Fiyat ya da alış maliyetindeki küçük değişiklikler, çoğu zaman satışı zorlamaktan daha çok etki eder.
Örnek iş senaryosu
Örnek: küçük bir züccaciye
Bir züccaciye kira, maaş ve faturalar için ayda 12.000 lira ödüyor. Ortalama ürünü KDV hariç 50 liraya satıyor ve 30 liraya alıyor; her satış 20 lira katkı bırakıyor. Ayı çıkarmak için 12.000 ÷ 20 = 600 ürün, yani 30.000 liralık satış gerekiyor: 30 günde günde yaklaşık 20 ürün. 700 ürün satarsa 2.000 lira kâr eder.
Adım Adım Uygulama
1. Bir dönemin sabit giderlerini toplayın
Baştan sona aynı dönemi kullanın, örneğin bir ay. İşletmenin size maaş ödemesini istiyorsanız kendi maaşınızı da ekleyin.
2. Birim fiyatı ve değişken maliyeti girin
KDV hariç tutarları kullanın. Çok çeşit ürün satıyorsanız ortalama fiyat ve ortalama alış maliyetiyle ya da genel kâr marjınızla çalışın.
3. GiroPS'teki gerçek rakamlarla karşılaştırın
GiroPS kasa ve banka hesaplarınızdaki giderleri kalemlere göre tutar; kâr-zarar raporu seçtiğiniz tarih aralığında satışları, ortalama maliyetle satılan malın maliyetini ve giderleri gösterir. Araca gireceğiniz gerçek sabit gider ve marj buradan gelir.
Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
Sıkça Sorulan Sorular
Başabaş noktası nedir?
Toplam katkı paylarının sabit giderleri tam karşıladığı satış düzeyidir; işletme ne kâr ne zarar eder. Adet ya da ciro olarak ifade edilebilir.
Çok çeşit ürün satıyorsam başabaşı nasıl hesaplarım?
Genel brüt kâr marjınızı kullanın: başabaş cirosu = sabit giderler ÷ ortalama marj. Sabit gideriniz 9.000, ortalama marjınız %30 ise 30.000 liralık satış gerekir.
Adet neden yukarı yuvarlanıyor?
Yarım ürün satılamaz. Kesin sonuç 333,3 adet çıkıyorsa giderleriniz ancak 334. ürün satıldığında karşılanır.
Değişken maliyet fiyattan yüksekse ne olur?
O zaman her satış zararı büyütür ve başabaş noktası yoktur. Araç hata gösterir; önce fiyatın ya da alış maliyetinin değişmesi gerekir.